यसपटक

आस्थाको धरोहर क.सुनिलको सम्झनामा

- हिरामणि दुःखी

सुनिल सर ! म यतिखेर मनिमारेलाई सम्भिmरहेछु । त्यो दिन, त्यो रोलकाल र त्यस प्रकारको कहालिलाग्दो घटना मेरो मथिङगलमा फिल्मको रिलझैं फनफनी घुमिरहेछ । एकैछिन अघिसम्म कार्यक्रम सञ्चालनका क्रममा डिभिजनलाई पिटीपरेड गराउँदा डिभिजन भनेर कासन गर्दा तपाईको ओठमा ब्रिगेड शब्द मात्र झुण्डिरहन्थ्यो । हामीले तपाई व्रिगेड कमिसार मात्र हुनुभयो डिभिजन कमाण्डर बन्नुस् भन्दै एकछिन हाँसो गथ्र्यौं । अहिलै जस्तो लाग्छ । डिभिजनको रोलकाल र प्रशिक्षण कार्यक्रममा जसरी पनि आउनुपर्छ भनेर तपाईले निमन्त्रणा गरेको गैरीगाउFm दुम्लाको परिवेश मेरो वरिपरि नै भइरहे जस्तो लाग्छ । अहिले पनि म तपाईसंगै कही कतै भलाकुसारी गरिरहेछु जस्तो अनुभूति हुन्छ । तर म अहिले उभिएको परिवेश अहिलेको राजनैतिक घटनाक्रमले त्यतिबेलाको ती सबै घटनाक्रम र दृश्यहरुलाई इतिहासको एउटा अध्यायमा हर्ेन र बुभन मलाई निर्देशन गर्छ । तर मलाई इतिहास भन्न पटक्कै मन नपरिरहेको जस्तो भइरहेछ । अहिले पनि मनिमारेमै तपाईले डिभिजनलाई पिटि गराइरहेको, हामीलाई अतिथि आशन ग्रहण गराइरहेको दृश्यमै छु जस्तो लाग्छ । हो अवश्य पनि यतिखेर भौतिक रुपमा तपाईलाई मनिमारेको चौरको तलतिरको जंगलमा १४ मंसीरको रातमा पौने आठ बजे अन्तिम पटक सलाम गरेर अलविदा गरेको ठ्याक्कै दुइ वर्ष बितेछ । त्यसपछि सदाका निम्ति तपाईको त्यो हँसिलो अनुहारलाई हामीले कहिलै पनि हर्ेन नपाउने गरी अञ्जुलीभरि माटो उठाएर श्रद्धाञ्जली गर्दै तपाईको पार्थिव शरीरलाई छोपिदिएको हातहरुले तपाईको सम्झनाका विम्व कोरिरहेछु ।

मलाई त्यो दृश्य र त्यो घटना सम्झँदा मुटु फुटे जस्तो हुन्छ । फेरि एकपटक पेटभरि डाँको छोडेरै रुन मन लाग्छ । हो हामीले तपार्इंलाई अन्तिम सलामी दिंदा निकै रोएथ्यौं । हामी मात्र होइन पुरै डिभिजन रोएथ्यो । तपार्इंको शरीरलाई शिवले सतिदेवीको लास बोकेर हिँडेझैं हिँडौं जस्तो हुन्थ्यो । तर त्यसो गर्न सकिंदैनथ्यो । तपाईलाई भौतिक रुपमा छोड्न हामी बाध्य थियौं । अहिले पनि तपार्इंलाई सम्झँदा सिंगो जनमुक्ति सेना मात्र होइन तपार्इंलाई नजिकबाट देख्ने बुभने, वैचारिक रुपले सहकार्य गर्ने जो कोही पनि भावनामा नछचल्किरहन सक्दैन । हो सुनिल सर, कहिलेकाहीं त हामीलाई भावनामा छचल्किन दिनुपर्छ तपाईले । हामीसंग पनि मन छ, भावना छ, मुटु छ र त्यो पोखिन खोज्छ । त्यतिबेला तपाईले विचार मात्र भन्न पाउनु हुन्न । अध्यक्ष प्रचण्डले भनेझैं हामी हाँस्दाहाँस्दै रुन र रुँदारुँदै हाँस्न पाउनु पर्छ । त्यसरी नै जनयुद्धको सौर्न्दर्यबोध हुन्छ ।

सुनील सर ! म यतिखेर मनिमारे मात्र होइन तपाईसंगको पहिलो औपचारिक भेट भएको स्थान फगामको गाविस भवन सम्भिmरहेछु । २०५४ साल कार्तिक १० गतेको रातलाई म सम्भिmरहेछु । जुन दिन मेरो अर्को आस्थाको धरोहर कृष्णसेन इच्छुक सहित, ऋषिराज बराल, नारायण शर्मा, विष्णुप्रकार श्रेष्ठ सहितको हामी ५ जनाले तपाईलाई फगामको गाविस भवनमा भेटेका थियौं । त्यस रात तपाईसंग जनयुद्धको बारेमा, वर्गसंघर्षको बारेमा त्यतिबेला भएको स्थानीय निर्वाचनको विषयमा धेरै कुरा गर्‍यौं । जनवादी शिक्षा, मानवअधिकारका विषयमा र राजनैतिक विषयमा तपाईले व्यक्त गर्नुभएका धाराप्रवाह विचारबाट म अत्यन्तै प्रभावित भएको थिएँ ।

दुब्लो, पातलो र अग्लो शरीर गहुँगोरो वर्ण र सधैं हँसिलो त्यो तपाईको अनुहारसंग पहिलो भेटमा भएका कुराकानीले नै मलाई रोल्पाप्रतिको झन् गाढा पे्रम जगाइदिएको थियो । त्यति मात्र होइन तपार्इंसंगका लखनऊका डेराहरुमा बिताएका दिनहरु होस् या रोल्पाका लामिडाँडा वा अर्घाखाँचीका सिद्धेधाराका यात्रा ती सबै घटनाहरु मलाई ताजा नै भइरहेका छन् । तपाई पत्रकारहरुको मर्मलाई कति गहिरोसंग बुभनुहुन्थ्यो । त्यसले त पत्रकारिताको महत्वलाई तपाईले राम्रोसंग आत्मसात गरेको प्रष्ट हुन्थ्यो । मेरो आसय अरुले त्यस क्षेत्रमा महत्वबोध गर्नुभएको छैन भन्ने होइन । तर तपार्इंको गहिरो अभिरुचीको तारिफ मात्र गरेको हुँ । क्रान्तिप्रतिको दृढ विश्वास, कर्तव्यप्रति इमान्दार, एक कुशल राजनेता, फौजी योजनाकार, मिलनशार जीवनशैली, वर्गदुश्मनप्रतिको तीव्र घृणा र वर्गमित्रप्रतिको शालिन र शितल व्यवहार वास्तवमा तपाईको अधुरो सपना पूरा गर्न संकल्पवद्ध सबैले सिक्नुपर्ने गुणहरु हुन् ।

सुनील सर ! हामी हाम्रो यात्राको अर्को मोडमा आइपुगेका छौं । जतिबेला आकाशमा वर्गवैरीका बमवर्षक विमानहरु उडिरहन्थे र मेहनतकस जनताका वस्तीहरुमा वमवार्ड गर्दथे, त्यो दृश्य छैन यतिबेला । जासुस विमानहरु पनि आकासमा उडेका छैनन् । अनि यतिखेर हामीले घोडा र खच्चरहरुमा कागज र मसी बोकाएर रोल्पाका ओडारहरुमा जनादेश छाप्नु परेको पनि छैन । र यतिखेर पाथिभरा, रोमियो, किलोशेरा जस्ता ठूल्ठूला अपे्रशनका घेरा तोड्दै शाही सत्ताका सेना पुलिसबाट छलिंदै रिपोर्टिङ गर्नुपरेको पनि छैन । तर अहिले शहरमा बसेर तिनै पुलिस र सेनाका अफिसरहरुसंग एउटै मञ्चमा बसेर समाचार लेख्नु परेपनि कम कठिनाई भएको छैन । यतिखेर दुश्मनका जासुस आकाशबाट होइन हामीसंगै बसेर जासुसी गरिरहेछन् । उनीहरु हामीलाई गोलीले होइन बोलीले सिध्याउन खोजिरहेछन् । २१औं शताब्दीका राता मान्छेहरुलाई बन्दुकले होइन संसदीय मोहमा फसाएर विचारलाई भुत्ते बनाएर सिध्याउने ठुलो कसरतमा साम्राज्यवाद लागिरहेको छ । लर्डाई झन् पेचिलो बनेर अघि बढिरहेको छ । साम्राज्यवादले भियतनामको हारबाट शिक्षा लिएर नेपालमा नयाँ तरिकाले आउन खोजेको छ । पछिल्लो क्रममा पेरु, निकारागुवा, इण्डोनेशिया वा फिलिपिन्सका सबै घटनाबाट पाठ सिकेर नेपालमा नयाँ रणनीति अपनाउन खोज्दैछ । कम्युनिष्टहरु भनेका फलामका मान्छे हुन भन्ने राम्रोसंग बुझेको साम्राज्यवाद र विस्तारवादले फलामलाई आगोमा हाल्दा स्पात पो बन्दछ भन्ने राम्रोसंग बुझेको छ । त्यसैले उसले फलामलाई आगोमा होइन पानीमा डुबाएर क्रमशः खिया लगाएर सिध्याउने रणनीति अपनाएको छ । त्यसैले सुनीलसर, यतिबेलाको लर्डाई मनिमारेको बमवषर्ा भन्दा भयानक भएर आएको छ ।