समानता र स्वतन्त्रताबारे एक टिप्पणी

- श्यामकुमार वुढामगर

आजसम्मको समाज विकासक्रमले स्वतन्त्रता र समानताको कुरा एकापसमा अन्तरि्वरोधी विषय बनाइदिएको छ । समानताको लागि एक तप्काको स्वतन्त्रता हनन गर्नैपर्छ भने स्वतन्त्रताको लागि प्रतिस्पर्धा दिनै पर्दछ । जब स्वतन्त्रताको कुरा हुन्छ तब समानता त्यसको बाधक बन्दछ । मुÝभिर उच्च वर्गको स्वतन्त्रता हनन नगरी यो संभव हुँदैन । यर्सथ पँुजीवादी संसारको स्वतन्त्रता र समानताको कुरा जनतालाई मुर्ख बनाउने रटानहरु म्ाात्रै हो ।

स्वतन्त्रता भनेको मानिसको चाहना र इच्छाहरुको उन्मुक्ति हो । जो कुरा आजको संसारमा कुलिन र उच्च वर्गको लागि मात्र संभव छ । श्रमजीवी वर्गको लागि स्वतन्त्रता असंभव र उच्चवर्गको चाहनामा कुण्ठित छ । यसवेला स्वतन्त्रता र समानता प्राप्ति गर्ने कुरा सारै राम्रो लागे पनि तत्कालको यो पुँजीवादी संसारमा संभव छैन । समाज विकासको यो उल्टो प्रकृयालाई सुल्ट्याएर एउटा क्रम पार नगरेसम्म त्यो सहजै प्राप्त हुन संभव छैन । त्यसको लागि समाजको वर्तमान पुरातन संतुलन भत्काउनै पर्दछ र भीषण वर्ग संघर्षको प्रक्रियाबाट उच्चवर्गको कथित स्वतन्त्रता भत्काउनै पर्दछ । यदि यसो नगरी कसैैले स्वतन्त्रता र समानताको कुरा गर्दछ भने त्यो भन्दा पाखण्डी ढोङ्ग अरु कुनै हुन सक्दैन ।

स्वतन्त्रता अधिक हुंदा अराजकता बढ्दछ । यर्सथ स्वतन्त्रता आवस्यकताको मातहतमा हुन्छ र हुनु पर्दछ । पुँजीवादी संसारमा स्वतन्त्रता छाडा स्तरको अथवा पुँजीपतिहरुको अराजकतामा हुन्छ । पुजीवालवर्गको मनपरी र श्रमजीवी एवं पुँजीहीनहरुको दर्ुगती यस्को नियती हो । समानता सबै प्रकारका भेदभावहरुको अन्त्य र बराबरी स्थापनाको कुरा हो । तर, त्यो गीत गाएर प्राप्त हुने विषय होइन । पुँजीवादी संसारमा यसलाई गीत बनाइन्छ र असमानताको असमाधेय पर्खाल खडा गरिन्छ । यर्सथ समानता चाहने जो कोहि पनि यो असमानताको पर्खाल भत्काउन लाग्नै पर्दछ । जब समानताको लागि आवाज उठदछ तब पुँजीपति वर्ग र सामन्ती वर्गले त्यो आवाजलाई दमन गर्दछन् । त्यसैले समानताको सच्चा हिमायतिहरुले बलिदानपूर्ण संघर्षको बाटो रोज्नुको कुनै विकल्प छैन । यो कटु यथार्थलाई जति निर्मम भए पनि हामीले आत्मसात गर्नै पर्दछ ।